Insygnia IPN na cmentarzu w Szklarach Górnych. Upamiętniono trzech weteranów

Na cmentarzu parafialnym w Szklarach Górnych historia przemówiła z ciszy nagrobków. Na grobach trzech żołnierzy – weteranów walk o wolność i niepodległość Polski – odsłonięto insygnia Instytutu Pamięci Narodowej, czyli znak potwierdzający, że spoczywają tu osoby szczególnie zasłużone dla Ojczyzny. To wyróżnienie jest elementem ogólnopolskiego systemu ewidencji grobów, uruchomionego na mocy ustawy przyjętej w setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości.

Uroczystość przygotowały rodziny upamiętnionych. Na cmentarzu pojawili się nie tylko potomkowie weteranów, ale też przedstawiciele samorządu, organizacji społecznych, wojska oraz mieszkańcy miejscowości. Ważnym akcentem była obecność młodzieży: uczniów Szkoły Podstawowej im. Jana Brzechwy w Szklarach Górnych oraz młodzieży klasy mundurowej z Zespołu Szkół nr 2 w Lubinie im. Jana Wyżykowskiego. Wojskowa asysta – warta honorowa i wojskowy poczet sztandarowy – nadała wydarzeniu podniosły charakter.

Trzy nazwiska, trzy wojenne drogi

Insygnia IPN odsłonięto na grobach: Piotra Dzedzeja, Juliana Woźniaka oraz Władysława Woźniaka. Symbolicznego aktu dokonali członkowie rodzin. Wcześniej odczytali biogramy swoich przodków, przywołując konkretne fakty z ich służby i losów, często naznaczonych wojną, ranami, przymusowymi przesiedleniami i powojenną odbudową życia.

Piotr Dzedzej, plutonowy WP (1896 – 1988), w 1916 roku został powołany do armii austrowęgierskiej. Dwa lata później trafił do włoskiej niewoli, a w trakcie działań wojennych był dwukrotnie ranny. W 1918 roku zgłosił się na ochotnika do polskich oddziałów wojskowych we Włoszech, będących częścią armii polskiej we Francji. Otrzymał przydział do 2. kompani 1. Batalionu Pułku Czołgów. Jednostka wraz z armią gen. Hallera została przerzucona do Polski i skierowana na front litewsko-białoruski. Po zakończeniu wojny w połowie 1921 roku wrócił do rodzinnych Dublan. Później pracował na kolei – także podczas II wojny światowej. W 1945 roku wraz z rodziną przyjechał na Dolny Śląsk transportem repatriantów.

Julian Woźniak, kapral WP (1922 – 1994), został powołany do Wojska Polskiego w 1944. Trafił do kompanii szkolnej saperów-minerów, a w październiku formalnie włączono go do 3. Zmotoryzowanej Brygady Pontonowo-Mostowej. Walczył o Warszawę, a później – pod ogniem nieprzyjaciela – budował przeprawy przez Odrę, Hawele i Sprewę, docierając z oddziałami do Berlina. Do rezerwy przeniesiono go w marcu 1949 roku.

Władysław Woźniak, podporucznik WP ( 1923-2007), również został powołany w 1944. Po krótkim przeszkoleniu skierowano go do 39. Batalionu Saperów 5. Brygady Saperów im. Gen. Ignacego Prądzyńskiego. Uczestniczył w rozminowywaniu Warszawy i okolic, a po wojnie jego pułk pracował przy usuwaniu zagrożeń na terenach byłych Prus Wschodnich oraz Pomorza Zachodniego – ze Szczecinem włącznie. Zdemobilizowano go w lutym 1947 roku.

Modlitwa, znicze i hołd samorządu

Po odsłonięciu insygniów uczestnicy wspólnie pomodlili się za zmarłych, a na grobach zapalono znicze. W imieniu gminy Lubin hołd oddali wójt Norbert Grabowski oraz wiceprzewodnicząca rady gminy Beata Pisarska. Pamięć o weteranach przywołano też przy czwartym grobie na cmentarzu w Szklarach Górnych – należącym do weterana, którego miejsce spoczynku już wcześniej wpisano do ewidencji i oznaczono tabliczką IPN.

Za każdym z tych nagrobków kryje się historia człowieka, który miał swoje marzenia, rodzinę i plany. Kiedy jednak przyszła taka potrzeba, stanął do walki o wolną Polskę. Dzisiejsza uroczystość jest wyrazem naszej wdzięczności i pamięci. Dzięki takim inicjatywom pamięć o ludziach, którzy walczyli o wolność Polski, pozostaje żywa i może być przekazywana kolejnym pokoleniom.

Norbert Grabowski, wójt gminy Lubin

Jak uzyskać tabliczkę IPN? Procedura krok po kroku

Oznaczenie mogiły insygnium IPN jest możliwe dzięki przepisom, które wprowadziły ogólnopolską ewidencję grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski. Ewidencję prowadzi prezes IPN, a wpis następuje po złożeniu wniosku i weryfikacji dokumentów.

1. Złożenie wniosku – najczęściej robi to rodzina, potomkowie lub osoby opiekujące się miejscem pochówku.
2. Skompletowanie dokumentów potwierdzających działalność niepodległościową danej osoby.
3. Weryfikacja przez Instytut Pamięci Narodowej.
4. Wpis do ewidencji prowadzonej przez prezesa IPN.
5. Oznaczenie grobu specjalnym insygnium.

Uroczystość w Szklarach Górnych pokazała, jak wiele może znaczyć jeden symbol umieszczony na nagrobku. Dla rodzin to potwierdzenie, że losy ich bliskich są częścią historii Polski. Dla mieszkańców – lekcja pamięci, którą można przeżyć nie w podręczniku, ale w miejscu, gdzie ta historia naprawdę się kończy i jednocześnie trwa.